چه چیز هایی در دهان شما وجود دارد؟

برای فهمیدن نحوه ی پوسیده شدن دندان ها بهتر است بدانید که به طور طبیعی چه چیزهایی در دهانتان وجود دارد. به غیر از دندان ها، لثه ها و زبان در دهان شما بزاق، پلاک، جرم و باکتری هم وجود دارد. در این جا به توصیف آن ها می پردازیم:

 بزاق- دهان و دندان های شما به طور دائم در بزاق غوطه ورند. ما هیچوقت درباره اهمیت آب دهانمان فکر نمی کنیم، درحالی که این مایع درمحافظت از دهان نقش مهمی را ایفا می کند. بزاق دهان، دندان ها و بخش های دیگر دهان را مرطوب نگه می دارد و به حرکت ذرات غذا در دهان کمک می کند. بزاق دهان حاوی مواد معدنیست که به دندان ها استحکام می بخشد. همچنین با خاصیت بافری خود سطح اسیدی محیط دهان که سبب پوسیدگی دندان ها می شود را پایین می آورد. علاوه براین ها درمقابل برخی از ویروس ها و باکتری ها از دهان و دندان ها محافظت می کند.

پلاک- پلاک یک ماده ی نرم و چسبنده است که به دندان می چسبد، درست مانند مربایی که به قاشق می چسبد. پلاک مانند لجن یا جلبک هایی است که ته استخر را می پوشانند و به سختی پاک می شوند. پلاک از نوع بیوفیلم هاست (بیوفیلم یک پوشش لجن مانند روی سطوح سفت می سازد که در سراسر طبیعت دیده شده و در انسان ها سبب بروز عفونت می شوند).پلاک از تعداد زیادی باکتری به هم چسبیده، مواد دفعی باکتری ها و سلول های سفید خون، بزاق و ذرات غذایی تشکیل می شود. پلاک وقتی رشد می کند که باکتری به دندان بچسبد و تکثیر یابد. پس از گذشت 1 ساعت از تمیز شدن دندان قابل اندازه گیریست. به تدریج و با گذشت زمان پلاک ضخیم می شود. در مدت 2 تا 6 ساعت پلاک همراه با باکتری ها سبب سوراخ شدن دندان و بروز بیماری های لثه خواهد شد.

جرم- اگر پلاک به حال خود رها شده و از بین نرود، املاح درون بزاق دهان را جذب می کند. این املاح ابتدا به شکل کریستال و سپس به صورت جرم دندان در می آیند. به تدریج پلاک های جدید روی جرم تشکیل می شود. این لایه سخت و ضخیم تر می شود.

باکتری- دردهان ما انواعی از باکتری ها زندگی می کنند. بعضی از باکتری ها مفیدند و به کنترل باکتری های مخرب کمک می کنند. زمانی پوسیدگی دندان شروع می شود که باکتری های استرپتوکوک موتانس و لاکتوباسیل به دندان ها آسیب برسانند.

دندان ها چگونه پوسیده می شوند؟

باکتری هایی که در دهان شما زندگی می کنند باید غذا داشته باشند تا بتوانند تکثیر یابند. وقتی که غذای شیرین مصرف کنید، یا حتی غذا های نشاسته ای مانند برنج، باکتری هم از آن ها تغذیه می کند. سپس اسید تولید کرده و مینا یا لایه ی خارجی دندان ها را از بین می برد. ما درباره ی مصرف شیرینی و بستنی صحبت نمی کنیم. هر غذایی که کربوهیدرات داشته باشد به قندهای ساده تجزیه می شود. بخشی از روند تجزیه در دهان انجام می شود. خوراکی هایی که در دهان به قند های ساده تجزیه می شوند کربوهیدرات های تخمیر شونده نام دارند. این خوراکی ها شامل مواد غذایی شیرین از جمله شیرینی ها، کیک ها، بیسکویت، چیپس سیب زمینی، کورن فلکس و موز است.

باکتری هایی که در دهان زندگی می کنند از این خوراکی ها تغذیه کرده و اسید تولید می کنند. اسید تولید شده کریستال های معدنی روی سطح دندان ها را در خود حل می کند. هرقدر در روز بیشتر از این مواد مصرف کنید، دندان هایتان بیشتر در معرض حمله های اسیدی قرار می گیرند. حمله های اسیدی سبب شکل گیری حفره ها ی دندانی می شود. در ابتدا اسید شروع به حل کردن کریستال های کلسیم و فسفات درون دندان می کند. لکه ی سفیدی روی مینا تشکیل می شود. از بین رفتن املاح ادامه می یابد تا این که به سطح زیر مینا می رسد. سطحی که ممکنست هنوز صاف و هموار مانده باشد.

در این مرحله، دندان می تواند با کمک فلوراید، پروتئین ها و املاح (کلسیم و فسفات) موجود در بزاق ترمیم شود. بزاق به کاهش سطح اسید تولید شده توسط باکتری که به دندان آسیب می رساند هم کمک می کند.

به محض نفوذ پوسیدگی در مینا و تشکیل حفره آسیب دیدگی ماندگار خواهد بود. دندانپزشک می تواند قسمت پوسیده شده را برداشته و حفره را پر کند. اگر حفره درمان نشده باقی بماند پوسیدگی بدتر می شود. از سطح مینا پایین تر رفته به لایه های درونی دندان نفوذ کرده به پالپ و حتی عصب دندان می رسد. به همین سبب لازمست که پوسیدگی های کوچک به سرعت درمان شوند تا روند پیشرفت پوسیدگی متوقف شود.

انواع پوسیدگی

پوسیدگی دندان در کودکان با نام پوسیدگی ناشی از شیشه شیر بروز می کند. در کودکانی که با شیشه حاوی شیر یا آب میوه به خواب می روند دیده می شود. در این نوع پوسیدگی مینای دندان به سرعت از بین می رود. در طول مدت شب کربوهیدرات با دندان در تماس نزدیک است. باکتری به سرعت تکثیر یافته و اسید تولید کرده و دندان را فاسد می کند. اگر والدین دندان های کودک را تمیز نکنند پوسیدگی پیشرفت می کند. ممکن است مینا را هم از بین برده بعد از گذشت چند ماه حفره ی عمیقی از خود به جا بگذارد.

 در بزرگسالان، ممکنست پوسیدگی به ریشه دندان هم نفوذ کند که پوسیدگی ریشه نامیده می شود. بعضی از بزرگسالان هم با عقب رفتن لثه ها روبه رو می شوند که براثر سال ها مسواک زدن یا ابتلا به بیماری های دهان و لثه بروز می کند. همچنین ممکنست دچار خشکی دهان (Xerostomia) شوند. کاهش مقدار بزاق دهان سبب کاهش میزان محافظت از دندان ها خواهد شد. در نتیجه خطر بروز پوسیدگی بیشتر می شود. مصرف برخی از داروها هم سبب بروز خشکی دهان می شود. بهتر است که از پزشک یا داروساز بپرسید که آیا داروی تجویز شده برای شما خشکی دهان را سبب می شود یا نه.

در مواردی ممکنست که پوسیدگی در زیر پرشدگی دندان یا سایر مواد ترمیم کننده ی دندان ایجاد شود. گاهی اوقات باکتری و ذرات غذا در فاصله ی بین دندان و ماده ی پر کننده یا تاج دندان قرار می گیرند. اگر پر کردگی ترک بردارد یا از دندان خارج شده و از خود فضای خالی برجا بگذارد پوسیدگی دوباره ایجاد خواهد شد.

پیشگیری از پوسیده شدن دندان ها

آیا شما و افراد خانواده تان مرتب دچار پوسیدگی دندان می شوید؟ یافته ها ی حاصل از پژوهش ها نشان می دهد که عوامل خطر معینی سبب بروز پوسیدگی دندان ها می شوند از جمله:
  • تعداد دندان های پوسیده یا پر شده
  • مقدار فلوراید مصرفی (شامل مقداری که همراه آب نوشیدنی مصرف می شود، مقداری که در هنگام مسواک زدن به دندان ها مالیده شده و شسته می شود و مقداری که در هنگام درمان با فلوراید در مطب پزشک مورد استفاده قرار می گیرد).
  • والدین یا خواهر و برادر مبتلا به پوسیدگی دندان
  • آیا نحوه ی مراقبت از دندان هایتان مناسب است؟
  • مقدار بزاق دهانتان چقدر است؟ آیا تعادلی بین مقادیر املاح، آنزیم ها و مواد بافری آن وجود دارد؟
  • چه نوع غذاها یی را چند بار در روز مصرف می کند (به خصوص کربوهیدرات های تخمیر شونده)؟
از دندانپزشک خود بهترین روش ها برای کاهش خطر بروز پوسیدگی دندان ها را بپرسید.
به منظور پیشگیری از پوسیده شدن دندان ها لازمست که 3 اقدام زیر را انجام دهید:
  • قدرت دفاعی دندان های خود را با مصرف فلوراید، سیلنت هاو مواد حاوی کلسیم و فسفات بالا ببرید.
  • از دندانپزشک خود بخواهید تا دندان های عقب را سیلانت تراپی کند.
  • تعداد باکتری های موجود در دهان را کاهش دهید.
 فلوراید در دندان نفوذ می کند. با جایگزین کردن املاحی که توسط اسید از بین رفته اند، دندان ها را تقویت می کند. مفید بودن فلوراید برای دندان ها در دهه ی 1930 کشف شد. دندانپزشکان در یافتند افرادی که آب حاوی فلوراید را می نوشند کمتر دچار پوسیدگی دندان ها می شوند. درسال 1945 بعضی از کشورها فلوراید را به آب آشامیدنی خود افزودند. تا امروز افزودن فلوراید به آب آشامیدنی موفق ترین روش برای پیش گیری از پوسیدگی دندان به شمار می رود.

سیلانت تراپی شامل قرار دادن پوشش های محافظتی روی سطح دندان های عقب است. این پوشش ها مانع از نفوذ باکتری و تاثیر اسید بر شیارهای ظریف روی سطح جویدنی دندان ها می شوند. سیلانت تراپی در کودکان و بزرگسالان انجام می گیرد. در سن 6 سالگی سیلانت ها روی دندان های آسیای دائمی قرار داده می شود. گاهی اوقات در کودکان کم سن تر دندان های آسیای شیری هم سیلانت تراپی می شود. دندانپزشک می تواند سیلانت ها را روی دندان هایی که در مرحله اول پوسیدگی قرار دارند، درصورتی که پوسیدگی به مینای دندان نفوذ نکرده باشد، قرار دهد. شما می توانید از شر همه باکتری هایی که دردهانتان زندگی می کنند خلاص شوید و با از بین بردن آن ها از حمله به دندان هایتان جلوگیری کنید:
  • دو بار در روز مسواک بزنید.
  • یک بار در روز از نخ دندان استفاده کنید.
  • تعداد دفعات مصرف کربوهیدرات های تخمیر شونده در روز را کاهش دهید.
برخی از محلول های دهان شویه هم می توانند باکتری های دهان را از بین ببرند. در نتیجه از بروز پوسیدگی دندان ها جلوگیری می شود. جویدن آدامس های بدون قند حاوی زایلیتول هم تعداد باکتری های دهان را کاهش داده و مقدار بزاق را افزایش می دهد.
 از همه مهم تر این که به طور مرتب به پزشک مراجعه کنید. در این صورت دندان پوسیده در مراحل اولیه مشخص شده و تحت درمان قرار گرفته و محافظت می شود.
 

ادامه این موضوع

پوسیدگی دندان- علل، علائم و درمان ها

پوسیدگی دندان فرآیندی است که باعث ایجاد حفره ای در دندان ها می شود. این حالت زمانی رخ می دهد که باکتری در دهان شما اسیدهایی را بسازد و باعث خوردگی دور دندان ها شود.

Top