خشکی دهان،زروستومیا (xerostomia) بیماری است که معمولا از کاهش تولید بزاق ناشی می شود. با گذشت زمان، خشکی دهان می تواند باعث اشکال در تکلم و سوء تغذیه شود. خشکی شدید دهان و اختلال عملکرد غدد بزاقی می تواند اختلالات دائمی دهان و گلو را باعث شده و کیفیت زندگی شخص را مختل کند.

خشکی دهان چگونه است؟

خشکی دهان حدود 10 درصد از مردم را درگیر کرده و در زنان بیشتر از مردان است. اختلالات تولید بزاق بیشتر افراد مسن و کسانی که داروهای مختلف را برای مدت مدید مصرف می کنند، تحت تاثیر قرار می دهد.

مزایای بزاق

بزاق بخشی اساسی از دهان سالم است. خواص روان کننده بزاق باعث راحتی و کمک به حفاظت از بافت های دهان و دندان در برابر زخم ها، التهابات و دیگر عوارض ناشی از اصطکاک اجزای دهان می شود. بزاق اسید ها را  خنثی کرده  و آنتی بادی ها را در برابر تهدید های باکتریایی فراهم می کند. بزاق در هضم غذا موثر بوده و طی فرایند کانی سازی دوباره به ترمیم دندان کمک می کند. بزاق عاملی بسیار ضروری در توانایی فرد در احساس طعم ها و مزه هاست و به عنوان یک حلال برای تحریک حس چشایی عمل می کند.

چه چیزی باعث خشکی دهان می شود؟

علل بسیاری برای خشکی دهان وجود دارد. خشکی دهان اغلب به عنوان یک عارضه جانبی بسیاری از داروها، از جمله داروهای فشار خون، آنتی هیستامین ها، داروهای ضد افسردگی، داروهای مدر، ضد التهاب های غیر استروئیدی، و بسیاری دیگر محسوب می شود. سایر علل خشکی دهان درمان اشعه بیماریهای سر و گردن، بیماری های غدد بزاقی، دیابت، عدم تعادل هورمونی و اختلالات خود ایمنی مانند سندرم شوگرن Sjögren، آرتریت روماتوئید و لوپوس اریتماتوز سیستمیک (لوپوس منتشر) می باشد. اگر مجرای بزاقی اصلی مسدود شده باشد تولید بزاق ممکن است کاهش یابد. سایر عوامل شامل استرس، اضطراب، افسردگی و از دست دادن آب بدن می شوند.

علائم و نشانه های خشکی دهان چه هستند؟

افراد مبتلا به خشکی دهان ممکن است در صحبت کردن، غذا خوردن، احساس چشایی و بلع  مشکل داشته باشند. غالبا، خشکی دهان در شب، به خصوص در افرادی که با دهان تنفس می کنند روی می دهد. خشکی ممکن است باعث ایجاد ترک یا شکاف لب و یا سرفه مداوم گردد. افراد از زخم در دهان خود، و یا زبان سفید دال بر عفونت قارچی مانند مخمر (کاندیدیازیس) شکایت دارند. سوزش زبان و گلو، پریودنتیت، زخم ها و التهاب بافت نرم نیز همگی از اثرات خشکی دهان می باشند. بدون مقدار کافی بزاق برای زدودن ذرات غذا از روی دندان ها، خنثی کردن اسیدها در دهان، و مبارزه با باکتری ها، فرد اغلب دچار گسترش حفرات متعدد به ویژه در اطراف خط لثه می شود.

درمان خشکی دهان چیست؟

در هنگام خشکی دهان، مشورت با دندانپزشک در جهت تشخیص مناسب می تواند مفید باشد. تشخیص در انتخاب برنامه مدیریت و درمان این عارضه کمک خواهد کرد. شخص باید یک رژیم غذایی کم قند را در پیش گرفته و از دهانشویه های حاوی فلوراید و ضد میکروب برای جلوگیری از تخریب دندانها استفاده کند.

فرد باید در طول روز به ویژه در زمان غذا خوردن آب بیشتری بنوشد. جویدن آدامس می تواند به تحریک جریان بزاق کمک کند، اما به یاد داشته باشید که استفاده از آدامس و یا آب نبات حاوی قند فرد را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به مشکلات دندان قرار می دهد.
از آنجا که افراد مبتلا به خشکی دهان اغلب دچار عفونت های قارچی مانند کاندیدیازیس دهانی می شوند، ممکن است درمان های ضد قارچ موضعی مانند دهانشویه و یا قرص های حل شدنی ضروری شوند. دندان مصنوعی اغلب پناهگاه عفونت های قارچی هستند به طوری که فرد باید بطور روزانه دندان های مصنوعی را در کلرهگزیدین و یا مایع سفید کننده 1٪ قرار دهد.

آیا می توان از خشکی دهان جلوگیری کرد؟

هیچ راهی برای جلوگیری از خشکی دهان وجود نداشته و تنها می توان عوارض خشکی دهان را کنترل کرد. بسیار حیاتی است که عارضه خشکی دهان در اسرع وقت شناسایی، تشخیص و کنترل شود تا از اثرات مخرب آن بر سلامت دندان و سلامت عمومی فرد کاسته شود.
Top