انواع معاینات دندانپزشکی

بیشتر افراد با معاینات دندانپزشکی و چک آپ آشنایی دارند. اگر مطب دندانپزشکی متخصص بهداشت دهان و دندان هم دارد، یا او جرم گیری دندان هایتان را انجام می دهد، بهتر است معاینه شوید و در صورت نیاز تصویر برداری با اشعه X انجام می شود. سپس دندانپزشک با توجه به تصویر، وجود هر گونه پوسیدگی دندان ها را بررسی می کند. همچنین، تغییرات لثه، علائم حاکی از سرطان دهان یا سایر بیماری های دهان و دندان را مورد توجه قرار می دهد.

به تدریج، با هر بار مراجعه دندانپزشک باید معاینه ی کامل و کلی انجام دهد. این نوع معاینه، معاینه ی جامع نامیده می شود. در این نوع معاینه، بخش های مختلف دهان، سر و گردن بررسی می شود. سابقه ی پزشکی بیمار هم مورد توجه قرار می گیرد.

یک معاینه ی جامع دندانپزشکی در نخستین مراجعه به مطب انجام می شود. حتی اگر تحت درمان توسط دندانپزشک دیگر بوده‌اید باز هم دندانپزشک جدید بررسی کامل و معاینه کلی را انجام می دهد. مشاهدات وی هر گونه تغییر یا مشکلات موجود را مشخص می نماید.

در معاینه ی جامع یا چک آپ هر دندانپزشک یا متخصص دهان و دندانی مهارت ها و روش های خاص خود را به کار می گیرد. اگر وی معاینات ذکر شده در این جا را به طول کامل انجام ندهد حاکی از سهل انگاری وی نیست. اگر اهمیت زیادی برای شما دارد از وی بپرسید که چرا بعضی از کارها را انجام نداده یا بعضی دیگر را زودتر مورد توجه قرار داده است.

روش انجام معاینه و ترتیب آن متفاوت است. لزومی ندارد که همه ی بررسی ها در یک جلسه انجام شود.
مهم ترین بخش ازیک معاینه، بررسی سوابق پزشکی بیمار است. دندانپزشک باید از تغییراتی که با گذشت زمان در بدن یا دهان و دندان هایتان ایجاد شده است مطلع شود. هر مورد پزشکی را به وی اطلاع دهید حتی اگر به دهان و دندان ارتباطی نداشته باشد. نتایج حاصل از پژوهش ها نشان داده است که سلامت عمومی بدن با بهداشت دهان و دندان ارتباط مستقیم دارد. به طور مثال، مبتلایان به دیابت بیشتر در معرض خطر بروز بیماری های لثه قرار دارند. به علاوه، ابتلا به عفونت سبب بالا رفتن میزان قند خون می شود. پس جهت کنترل قند خون و بیماری دیابت لازمست که سلامت دهان و دندان تامین شود. بیماری های دیگر هم باید اطلاع داده شود تا در هنگام نیاز به استفاده از بیحسی موضعی یا بیهوشی مورد توجه دندانپزشک قرار گیرد.

فهرستی از داروهای مصرفی و مقادیر مصرف آن ها تهیه کنید. مصرف بعضی از داروها سبب بروز عارضه ی حفره ی خشک ( التیام نیافتن زخم درمحل دندان عقل کشیده شده ) که احتمال بروز پوسیدگی دندان را افزایش می دهد. دندانپزشک باید از داروهای مصرفی شما اطلاع داشته باشد تا درصورت نیاز به مصرف داروهای مورد نیاز، تداخل دارویی بروز نکند.

چه اطلاعاتی را باید به دندانپزشک بدهید؟

دندانپزشک باید همه چیز را درباره شما بداند تا بتواند تشخیص درست بدهد یا بیماری فعلی شما را درمان کند. نکات زیر را به دندانپزشک خود اطلاع دهید:

ترس هایتان- بیشتر افراد از دندانپزشکی می ترسند که البته این ترس از دوران کودکیشان سرچشمه می گیرد. اما روند کنترل درد و تکنیک های درمانی به مرور زمان تغییر می کنند. مواردی که درگذشته سبب ترس شما شده بود ممکنست که اکنون دیگر وجود نداشته باشد یا راه حل های جدیدی برای درمان آن ها ارئه شده باشد. اگر از بیماری یا شرایط خاصی می ترسید، باید دندانپزشک خود را مطلع سازید. او می تواند علائم را شناسایی و مطابق با شرایط شما درمان را شروع کند. بیشتر اوقات گفتگو در باره ترس مقابله با آن را آسان تر می کند.

سلامت کلی بدنتان- اگر به هر نوع بیماری مبتلا شده اید یا داروهای جدیدی مصرف می کنید به دندانپزشک اطلاع دهید. حتی داروهای بدون نیاز به نسخه ی پزشک را هم اطلاع دهید. بیماری هایی که با دهان و دندان ارتباطی ندارند هم ممکنست روند درمان یا پیشگیری از بیماری ها را تغییر دهد.

سلامت دهان و دندانتان- پیش از شروع معاینه ی دندانپزشکی نکات زیر را به دندانپزشک خود بگویید:
  • فکر می کنید که پوسیدگی جدیدی اضافه شده است.
  • دندان هایتان حساس شده است.
  • احساس می کنید که برجستگی یا تورمی در دهانتان وجود دارد.
صبر نکنید تا خود دندانپزشک به وجود آن پی ببرد یا از این که آسیب دیدگی را تشخیص نداده است خوشحال شوید. با بیان هر نوع مشکلی به او کمک می کنید تا تشخیص درستی ارائه دهد.

معاینه ی جامع دندانپزشکی

در یک معاینه جامع دندانپزشکی، دندانپزشک به غیر از دندان ها همه ی قسمت ها ی مربوط به دهان و دندان ها را بررسی می کند. او داخل و خارج از دهان را معاینه می کند تا بتواند هر بیماری یا مشکلی را تشخیص دهد. یک معاینه جامع شامل موارد زیر است:

معاینه سر و گردن- دندانپزشک سر و گردن شما را برای بررسی مفصل فکی- گیجگاهی، غدد بزاقی و لنفاوی در ناحیه ی گردن معاینه می کند. وی صورت، گردن و لب ها را معاینه می کند تا وجود تورم، خشکی دهان، خونریزی یا موارد غیر طبیعی دیگر را تشخیص دهد.

مفصل فکی- گیجگاهی مفصلی است که به باز شدن دهان و حرکت دادن فک پایین کمک می کند. این مفصل TMJ هم نامیده می شود. برای بررسی مفصل فکی - گیجگاهی دندانپزشک از شما می خواهد که دهان خود را باز و بسته کنید یا فک خود را به طرفین حرکت دهید. درباره ی سابقه ی وجود درد یا ناراحتی در این ناحیه از شما می پرسد. وی ممکنست در هنگام باز و بسته کردن دهان، با لمس مفصل فکی - گیجگاهی وجود هر نوع گیر و سفتی یا مشکل در این ناحیه را بررسی کند.
 همچنین، غدد بزاقی و لنفاوی در ناحیه گردن را هم معاینه می کند تا تورم و درد ناشی از وجود عفونت یا بیماری احتمالی مشخص گردد.

بافت نرم- بافت های نرم دهان شامل زبان، داخل دهان و لب ها، کف و سقف دهان است. دندانپزشک معاینه بافت نرم را برای پیدا کردن لکه، بریدگی، تورم، رشد یا سایر نواحی غیر طبیعی در این ناحیه معاینه می کند.

معاینه دهان و دندان- معاینه دهان و دندان یا پریودنتال شامل بررسی لثه ها و بافت نگه دارنده ی دندان ها ست. ابتدا، دندانپزشک لثه ها را از نظر وجود قرمزی یا تورم بررسی می کند. سپس لثه را با نوک انگشت فشار می دهد تا ببیند که به راحتی دچار خونریزی می شود یا نه. خونریزی لثه حاکی از وجود بیماری لثه است. دندانپزشک با یک پروب مخصوص حفره های عمیق بین دندان و لثه را ارزیابی می کند. حفره های عمیق تر از 3 میلی متر حاکی از بروز بیماری های پریودنتال است. اگر وی تشخیص دهد که به بیماری پریودنتال مبتلا هستید شما را به یک پریودنتیست معرفی می کند. پریودنتیست پزشک متخصصی است که بیماری های لثه را درمان می کند.

اوکلوزیون- دندانپزشک از شما می خواهد تا دندان هایتان را به هم فشار دهید تا ترتیب قرار گرفتن دندان ها را بررسی کند. ابتدا از شما می خواهد که به طور عادی دندان ها یتان را به هم فشار دهید اگر مشخص شود که ترتیب قرار گرفتن دندان ها درست نیست از شما می خواهد که یک تکه کاغذ رنگی را با دندان های خود فشار دهید. بدین ترتیب جای دندان ها روی کاغذ مشخص شده و ترتیب قرار گرفتن دندان ها را نشان می دهد. روی دندان ها هم رنگ کاغذ دیده می شود و نواحی فشرده شدن دندان ها معلوم می شود.

معاینه بالینی دندان ها- بررسی سلامت دندان ها از نظر پوسیدگی روی سطح دندان با کمک آینه ی مخصوص که دو طرف دندان را نشان می دهد انجام می شود. به کمک ابزار مخصوصی هم حفره های دندان را مشاهده می نماید. مینای دندانی که پوسیدگی دارد از مینای سالم نرم تر است. اگر دندان پر کرده، بریج، روکش دارید دندانپزشک با معاینه ی آن ها ابتدا سلامت آن ها و سپس سلامت دندان ها ی مجاور آن ها را بررسی می کند.

تصویر برداری با اشعه X- تصویر برداری با اشعه ایکس هم به دندانپزشک کمک می کند تا محل پوسیدگی ها وسایر مشکلات دهان و دندان که در حین معاینه بالینی معلوم نمی شود، مشاهده نماید. تصویر برداری با اشعه ایکس بهترین روش برای درمان ریشه ی دندان ( روت کانال) یا تشخیص آسیب دیدگی استخوان فک است که بر اثر بیماری های پیشرفته ی لثه بروز می کند.

چک آپ

در هنگام معاینه یا چک آپ معمولا" دو نوع متخصص روی دندان ها کار می کنند، دندانپزشک و متخصص بهداشت دهان و دندان. متخصص بهداشت دهان ودندان لثه و دندان های شما را معاینه، دندان ها را تمیز و پولیش می کند و درباره مراقبت ازدندان ها در منزل هم توصیه های لازم را ارائه می دهد. دندانپزشک هم با انجام معاینه بالینی، مشکلاتتان را تشخیص داده و درمان های لازم را توضیح می دهد.

تمیز کردن دندان ها
 

هدف از تمیز کردن تخصصی دندان ها یا جرم گیری از بین بردن سنگ های دندانی یا جرم های سخت از روی دندان و پایه ی دندان ها محل اتصال با لثه است. مسواک زدن و به کار گیری نخ دندان در منزل پلاک ها را از بین می برد اما سنگ های دندانی و جرم های سخت توسط ابزارهای دندانپزشکی قابل پاک شدن است. ابتدا از دستگاه اولتراسونیک استفاده می شود تا تکه های بزرگ جرم کنده و برداشته شود. سپس با ابزار دستی تمیز کردن بقایای جرم روی دندان ها ادامه می یابد. بعضی از متخصصان بهداشت دهان و دندان فقط از ابزار دستی برای تمیز کردن دندان ها استفاده می کنند.

پولیش کردن یا صیقل دادن دندان ها

پس از برداشتن جرم روی دندان ها تاج دندان ( قسمتی از دندان که قابل مشاهده است ) باید صیقل داده شده و پلاک های روی آن تمیز شود. به طور معمول یک ماده ی صیقل دهنده به دندان ها مالیده می شود سپس با یک برس چرخان روی دندان تمیز می شود. بدین ترتیب هر نوع جرمی تراشیده و پاک می شود. ماده ی صیقل دهنده در دهان به صورت دانه های ریز احساس می شود. پس از اتمام کار باید دهان خود را شستشو دهید.

پیشگیری

متخصص بهداشت دهان و دندان با توجه به نتیجه ی معاینه، آموزش های لازم برای مراقبت از دهان در منزل را خواهد داد. وی نحوه ی مسواک زدن و استفاده از نخ دندان را آموزش می دهد. وی از شما می خواهد که با یک ماده رنگی ( ماده ی شاهد ) مسواک بزنید تا نحوه ی مسواک زدن شما را مشاهده کند. ممکنست از یک قرص جویدنی هم استفاده کند که جرم روی دندان ها را نشان می دهد. ماده رنگی به پلاک می چسبد و آن را مشخص می کند. البته برخی از متخصصان بهداشت دهان و دندان از به کار گیری ماده رنگی خود داری می کنند زیرا پلاک های سخت یا سنگ های دندانی یا پرکرده های به رنگ دندان را هم نشان می دهند. برخی از متخصصان معتقدند که ماده ی رنگی یا شاهد را باید در مطب دندانپزشکی و فقط زمانی که متخصص بهداشت دهان و دندان حاضر است تا جرم گیری دندان ها را انجام دهد به کار برد. برخی دیگر هم بر این باورند که استفاده از ماده ی رنگی که پلاک روی دندان ها را نشان می دهد، روش خوبی برای اصلاح نحوه ی مسواک زدن است و به بعضی از بیماران خود توصیه می کنند که از این مواد در منزل استفاده کنند.

تصویر برداری با اشعه ایکس

در یک چک آپ ساده تصویر برداری با اشعه ایکس انجام نمی شود. با وجود این که تصویر برداری از دهان و دندان خطرناک نیست اما بازهم طبق نظر این نهاد باید قرار گرفتن در معرض اشعه را کم کرد زیرا به مرور زمان تاثیر آن بیشتر می شود. قرار گرفتن در معرض اشعه از منابع دیگر هم امکان پذیرست. بعضی از افراد دوسال بین تصویر برداری شان فاصله وجود دارد در حالی که برخی دیگر لازمست هر چهار ماه یک بار تصویر برداری با اشعه ایکس انجام دهند. دندانپزشک نتیجه ی معاینه بالینی، سوابق دندانپزشکی و پزشکی شما و احتمال پوسیده شدن دندان ها را بررسی می کند. سپس درمورد تصویر برداری با اشعه ایکس تصمیم می گیرد. اگر در هنگام چک آپ با یک دندانپزشک دیگر روبه رو شدید می توانید تصویر قبلی یا کپی آن را به وی نشان دهید تا نیازی به تصویر برداری مجدد و قرار گرفتن در معرض اشعه وجود نداشته باشد.

توصیه های درمانی

در صورتی که دندانپزشک مشکلی در دهان و دندان های شما پیدا کند، راه درمان آن را هم توضیح می دهد. گاهی اوقات شما را به یک متخصص دیگر مانند پریودنتولوژیست یا اورتودنتیست معرفی می کند. شاید لازم باشد که آزمایشات تشخیصی دیگری را هم انجام دهید. ممکنست لازم باشد که برای پر کردن دندان یا درمان بیماری دهان و دندان پیشرفته نزد دندانپزشک خود بازگردید.

رفلکس حلقی

رفلکس حلقی یا حالت تهوع، در ناحیه ی دیواره ی پشت حلق، مانع از پایین رفتن اجسام و ورودشان به مجرای هوا می شود. اگر انگشتتان را به ته حلق برده و این ناحیه را تحریک کنید هم این حالت به شما دست می دهد. به بروز تهوع براثر تحریک شدن ناحیه ی ته حلق رفلکس حلقی می گویند. بعضی از افراد رفلکس حلقی بسیار شدیدی دارند که کار دندانپزشک را دشوار می کند.

اگر شما هم از این دسته از افراد هستید باید درباره ی حساسیت رفلکس حلقی خود به دندانپزشک اطلاع دهید. ممکنست دندانپزشک جدید که از وضعیت شما اطلاعی ندارد با تحریک این نقطه یا تماس با کام نرم ( ورودی به حلق ) سبب بروز این رفلکس شود. اما اگر به وی اطلاع بدهید این اتفاق نخواهد افتاد.

گاهی اوقات خود بیمار مسبب بروز این رفلکس می شود. در موقعی که دندانپزشک روی دندان بیمار کار می کند، بیمار سعی می کند زبان خود را به ته حلق ببرد تا دندانپزشک بتواند راحت تر کار کند در نتیجه این رفلکس را تحریک می کند. شما و دندانپزشک بهتر است با همکاری یکدیگر راه مناسب را برای جلوگیری از بروز این عارضه بیابید.

پرت کردن حواس بیمار هم کمک می کند که این رفلکس بروز نکند. بدین منظور می توانید به جای محکم چسبیدن به صندلی دندانپزشکی، با هدفون به موسیقی گوش دهید، ذهن خود را متمرکز کنید یا مدیتیشن انجام دهید یا سعی کنید که پاهایتان را 5/2 سانتی متر از زمین بلند کنید. با این روش ها می توانید حواس خود را پرت کنید تا از بروز رفلکس حلقی جلوگیری شود.
 

ادامه این موضوع

بهداشت دهان و دندان چیست؟

اگر لثه ها در زمان مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن دچار خونریزی یا صدمه می شوند یا بوی بد دهان برای مدتی طولانی وجود داشته باشد، توصیه می شود که به دندانپزشک مراجعه نمایید.

دندان درد چیست؟

دندان دردها معمولا بدلیل آسیب بافتی یا حساسیت دندان ایجاد می شوند. آسیب می تواند به صورت پوسیدگی دندان باشد. درد دندان دردیست که داخل یا اطراف دندان بوجود می آید. معمولا درد از درون دندان یا اطراف لثه و استخوان ناشی می شود. دندان درد می تواند ثابت و یا متناوب بوده و بطور خود به خود و یا بدلیل یک محرک بوجود بیاید.

انواع پرکننده ها-مواد ترمیمی دندان

در دندان پزشکی مواد ترمیمی مختلفی است. به عنوان مثال آمالگام: که ترکیبی از پودر چندفلز است که هنگام استفاده با فلز جیوه مخلوط شده و خمیری می شود و پس از قرار گرفتن داخل حفره دندان شروع به سفت شدن می کند، می باشد.

انواع تصویربرداری از دندان با اشعه X

تصویر برداری داخل دهانی یکی از رایج ترین روش های تصویر برداری به شمار می رود. در این روش جزئیات دندان مشخص می شود و دندانپزشک می تواند نواحی پوسیده شده را ببیند و سلامت ریشه‌ی دندان ها و استخوان اطراف آن ها و دندانی که در حال در آمدن است را مشاهده نماید. همچنین، سلامت کلی دندان‌ها و فک را مورد توجه قرار دهد.

جرم گیری دندان ها

تمیز کردن روزانه دندان ها اگر چه اهمیت دارد فقط بخشی از برنامه ی بهداشت دهان و دندان به شمار می رود. اما مراجعه به دندانپزشک حداقل سالی یک بار سلامت دندان ها را تضمین می کند. دندانپزشک از ابزار های تخصصی استفاده می کند که می تواند پلاک و جرم ها ی به جا مانده را از بین ببرد.

درباره اشعه ایکس دندانی

اشعه x دندانپزشکی بخشی ارزشمند از درمان دندان پزشکی است که می تواند آسیب به دندانها و لثه ها که در حین معاینات معمول و با تشخیص بصری ممکن نیست را مشخص کند.

دندان عقل چیست؟

دندان های عقل سومین و آخرین دندان از مجموعه دندان های آسیاست که در سن نوجوانی یا اوایل دهه ی 20 رشد کرده و ظاهر می شود. وقتی که این دندان ها سالم باشند درراستای طبیعی خود قرار بگیرند نعمت بزرگی محسوب می شوند.

سفید کردن دندان ها

خمیر دندان های سفید کننده حاوی مواد شیمیایی یا صیقل دهنده هستند که جرم را از روی دندان ها پاک می کند. بدون مصرف مواد سفید کننده خمیر دندان های سفید کننده تاثیر زیادی ندارند و تا یک درجه دندان ها را سفید می کنند.

محصولات بهداشت دهان و دندان

در میان طیف گسترده محصولات بهداشتی دهان و دندان چگونه می توان محصول مناسب را انتخاب نمود؟ انتخاب خمیردندان و مسواک و دهان‌شویه مناسب، مستلزم آگاهی افراد از بهداشت دهان و دندان است.

مراقبت از دندان‌ها قبل، حِين و پس از دوران بارداري

مراقبتِ جدي از دندان‌ها و لثه‌ها در دوران بارداري اهميت بسياري دارد. نوسانات و تغييراتِ هورمونيِ ناشي از بارداري باعث افزايشِ احتمال ابتلا به بيماري‌هاي لثه مي‌شود كه اين قضيه ممكن است سلامتيِ نوزاد در حال رشد شما را تحت تأثير قرار دهد.

کشیدن دندان

در مواردی آسیب دیدگی دندان به حدی شدید است که قابل ترمیم نیست. در این صورت باید دندان را کشید. دندانی که لق شده باشد هم اگر با جراحی پیوند استخوان هم قابل نگه داشتن نیست باید کشیده شود.

کشیدن دندان های عقل

برای کشیدن دندان عقل دندانپزشک یا جراح بافت دور دندان را باز می کند تا استخوان های اطراف دندان مشخص شود. سپس بافت پیوندی دندان و استخوان را از هم جدا ساخته و دندان را می کشد. گاهی اوقات لازمست دندان به قطعات کوچک تر تقسیم شود تا راحت تر خارج شود. پس از کشیدن دندان عقل بخیه زده می شود. بعضی از بخیه ها جذبی است و بعضی دیگر بعد از چند روز کشیده می شود. با قرار دادن گاز نخی روی محل دندان می توانید از خونریزی جلوگیری کنید.

Top