ارتودنسی شاخه ای از دندانپزشکی است که درمان و اصلاح وضعیت قرار گرفتن دندان ها را برعهده دارد. یعنی اگردر هنگام بستن دهان، دندان ها در سر جای خود قرار نگرفته باشند و جویدن به طور مناسب صورت نگیرد ارتودنسی محل قرار گرفتن دندان ها را اصلاح می کند.

ارتودنسی موارد دیگر از جمله رشد صورت ( ارتوپدی دندان - صورت ) و شکل گیری و تکامل فک را هم در بر می گیرد. متخصص ارتودنسی به نام ارتودنتیست خوانده می شود.

ارتودنسی کلمه ای یونانی است و یعنی راست، کامل یا درست کردن دندان ها. زمانی که بیمار قصد دارد ظاهر خود را بهتر کند، دندانپزشکی زیبایی را هم شامل می شود.

ارتودنتیست از ابزار های مختلف و متعددی از جمله هد گیر، پلاک و بریس را مورد استفاده قرار می دهد تا:
  • فواصل قابل مشاهده بین دندان ها را از بین ببرد.
  • از قرار گرفتن لبه ی فوقانی دندان ها در یک راستا اطمینان حاصل کند.
  • راستای قرار گرفتن دندان هایی که کج در آمده اند را اصلاح کند.
  • عملکرد دهانی یعنی خوردن و صحبت کردن را اصلاح کند.
  • سلامت درازمدت لثه ها و دندان ها را تامین کند.
  • از بروز ترومای دندان جلوگیری کند.
  • نحوه قرار گرفتن دندان ها یعنی جفت نشدن فک ها روی هم را اصلاح کند.

مال اوکلوژن یا جفت شدن دندان ها به صورت غیر طبیعی چیست؟

مال اوکلوژن یعنی جفت نشدن دندان ها روی هم. در برخی از کودکان فک و دندان ها به طور مناسب رشد نمی کنند، در نتیجه دندان ها راستای طبیعی ندارند و ارتباط بین مجموعه ی دندان های بالا و پایین ( یعنی دو قوس دندانی ) ناقص است. این عارضه به سبب آسیب دیدن دندان ها یا استخوان های صورت، مکیدن انگشت یا علل ناشناخته بروز می کند.

مکیدن انگشت سبب دفورماسیون یا بد شکل شدن موضعی دندان ها و استخوان ها ی نگه دارنده ی آن ها می شود. به منظور حفظ رشد و تکامل طبیعی فک و دندان ها، باید عادت مکیدن انگشت ترک شود.

به طور کلی، مال اوکلوژن بر سلامت جسمی تاثیری نمی گذارد، یک بیماری به شمار نمی رود، بلکه قرار گرفتن دندان ها به شکل غیر طبیعی تعریف می شود. هر چند ممکنست که بر شکل صورت فرد و ظاهر دندان ها تاثیر بگذارد که البته خود منجر به خجالتی و افسرده شدن و کاهش اعتماد به نفس فرد می شود.
مال اوکلوژن شدید بر نحوه ی غذا خوردن، تکلم فرد تاثیر گذاشته و تمیز نگه داشتن دندان ها را دشوار می سازد. مسئولان بهداشت بریتانیا معتقدند که در حدود یک سوم از همه ی کودکان 12 ساله در این کشور نیاز به ارتودنسی دندان ها دارند.

ارتودنسی دندان ها علت های مختلفی دارد از جمله:
  • جلو آمدن دندان های جلو - درمان نه فقط ظاهر بیمار را اصلاح می کند بلکه مانع از آسیب دیدن دندان ها می شود. افرادی که دندان های جلو آمده ای دارند ممکنست در حین انجام فعالیت های ورزشی یا سقوط دچار آسیب دیدگی فک و دندان شوند.
  • فشرده بودن دندان ها - اگر فک بیمار باریک و ظریف باشد، فضای کافی برای قرار گرفتن همه دندان ها وجود ندارد. در این موارد، اورتودنتیست یک یا چند دندان را خارج می کند تا جای کافی برای دندان های دیگر تامین شود.
  • دندان های تحت فشار - وقتی که دندان های دائمی در بیایند ولی راستای طبیعی نداشته و کج باشند.
  • دندان های نامتقارن - وقتی که فک بالا و پایین جفت نشوند، به خصوص در هنگام بسته بودن دهان دندان ها قابل مشاهده باشند.
  • فرو رفتن دندان ها در هم - وقتی که دندان ها جفت شوند، دندان های فک بالا روی دندان های فک پایین را بپوشانند. (overbite)
  • وقتی که دندان ها جفت شوند، دندان های بالا در دندان های فک پایین فرو بروند. ( reverse bite)
  • در هنگام جفت کردن فک بالا با فک پایین فضایی بین آن ها وجود داشته باشد. (open bite)
  • وقتی که فک بالا عقب تر از فک پایین باشد یا فک پایین خیلی به سمت جلو آمده باشد ( ظاهر بولداگ). ( under bite)
  • وقتی که در هنگام جفت کردن فک بالا و پایین، حد اقل یکی از دندان های فک بالا در راستای طبیعی رشد نکرده باشد، یا به سمت زبان یا به سمت گونه کج شده باشد. ( cross bite)
  • بین دندان ها فضای خالی یا فاصله وجود داشته باشد، حتی وقتی که یک دندان کشیده شده باشد، یا دندان ها به شکلی قرار بگیرند که نتوانند دهان را به طور کامل پر کنند، ( برعکس فشرده بودن دندان ها )

درمان ارتودنسی در چه زمانی باید شروع شود؟

درمان ارتودنسی تا 12 یا 13 سالگی کودک نباید شروع شود. در برخی از موارد که شکل غیر طبیعی دندان ها قابل مشاهده نیست، ممکنست دو سال بعد شروع شود.
 کودکانی که به شکاف کام و شکاف لب مبتلا هستند پیش از در آمدن دندان های دائمی باید تحت درمان ارتودنسی قرار داشته بگیرند.

حفظ بهداشت دهان و دندان - پیش از انجام ارتودنسی باید بهداشت دهان و دندان رعایت شود. وقتی که بریس یا پلاک دردهان فرد قرار داده می شود، ذرات غذا به راحتی به دندان ها می چسبد. او باید مرتب و با دقت مسواک بزند تا از بروز پوسیدگی در دوره درمان ارتودنسی جلوگیری شود.
بیمارانی که بهداشت دهان و دندان خوبی ندارند پس از شروع دوره ی درمان ارتودنسی بیشتر درمعرض پوسیدگی دندان قرار می گیرند.

تشخیص مشکلات دندان ها و انتخاب بهترین روش درمانی

بررسی وضعیت بیمار - ارتودنتیست با بررسی دندان های بیمار وضعیت دهان و دندان وی را بدون درمان ارتودنسی پیش بینی می کند. بدین منظور روش های تشخیصی زیر مورد استفاده قرار می گیرد:
  • بررسی سوابق پزشکی و دندانپزشکی کامل
  • انجام معاینه بالینی
  • تصویر برداری با اشعه ایکس از دندان ها و فک ها
  • قالب گیری از دندان ها
ارتودنتیست پس از بررسی کامل در مورد نحوه ی درمان تصمیم گیری می کند.

نمونه هایی از تجهیزات مورد استفاده در ارتودنسی

بریس - بریس شامل براکت ( قلاب ) و یا سیم و چند نوار است. نوار ها دور تا دور دندان ها را محکم در بر گرفته و لنگرگاهی برای دستگاه به شمار می روند. اما براکت ها معمولا" به قسمت جلوی دندان ها متصل می شوند.
سیم ها به شکل یک کمان در آمده و از درون براکت ها عبور کرده و به نوارها متصل می شوند. وقتی که سیم کمانی شکل کشیده و محکم شود، دندان ها را تحت فشار و کشش قرار داده و به مرور زمان سبب جابه جا شدن آن ها و قرار گرفتنشان در محل مناسب می شود.
بیمار باید ماهی یک بار به ارتودنتیست مراجعه کند تا اندازه ی بریس تنظیم شود. دوره ی درمانی چند ماه تا چند سال به طول می انجامد.
 کودکان می توانند از بریس های رنگی استفاده کنند. در حالی که بزرگسالان بریس های بیرنگ را ترجیح می دهند.

پلاک های ثابت ارتودنسی - اگر کودک یک دندان شیری خود را از دست داده باشد، به کار گیری این دستگاه کمک می کند تا دو دندان طرفین محل خالی به سمت آن کج نشوند تا زمانی که دندان دائمی در بیاید. نوار به یکی از دندان ها متصل شده و سیم هم از نوار عبور کرده و به دندان طرف دیگر متصل می گردد.

پلاک ثابت تخصصی - این پلاک ها مانع از مک زدن با زبان یا اعمال فشار با زبان می شود. استفاده از آن به خصوص در هنگام غذا خوردن برای بیماران ناراحت کننده است. متخصصان معتقدند که فقط در موارد خاص باید این پلاک ها را به کار برد.

پلاک های متحرک - این پلاک ها برای درمان مشکلات خفیف به کار می روند. از جمله جلوگیری از مکیدن با زبان یا اصلاح دندان هایی که کمی کج در آمده اند. این پلاک ها باید فقط در هنگام تمیز شدن، غذا خوردن یا استفاده از نخ دندان بیرون آورده شوند. گاهی اوقات اورتودنتیست به بیمار توصیه می کند که آن ها را در حین انجام فعالیت های خاص از جمله نواختن سازهای بادی یا دوچرخه سواری از دهان خود بیرون بیاورد.

نمونه هایی از دستگاه های متحرک عبارتند از:

پلاک های اصلاح کننده ی راستای دندان ها - این پلاک ها به جای بریس های قدیمی برای بیماران بزرگسال به کار می رود. این پلاک ها قابل مشاهده نیستند و در هنگام مسواک زدن، استفاده از نخ دندان یا غذا خوردن از دهان خارج می شوند.

هد گیر، پلاک هایی که به سر متصل می شوند - این پلاک ها شامل نوار یا حلقه ی سیمی هستند که به قسمت جلو سر یا صورت وصل می شود. هدف از استفاده از این نوع پلاک ها کاهش سرعت رشد فک بالا و با حفظ دندان ها ی عقب در جای خود، در حالی که دندان های جلو به سمت عقب کشیده می شود.

هد گیر یا بامپر گونه و لب - این دستگاه فشار گونه ها یا لب ها را از روی دندان ها بر می دارد.

پلاک گشاده کننده ی کام - این دستگاه ساخته شده است تا قوس فک بالا را بیشتر کند. این دستگاه شامل یک صفحه ی پلاستیکی است که در کام ( یعنی سقف دهان ) جای می گیرد. این صفحه پیچ هایی دارد که به مفاصل استخوان ها فشار وارد کرده و آن ها را به سمت خارج می راند. در نتیجه فضای کام بیشتر خواهد شد.

گیره های متحرک - این گیره ها در کام یا سقف دهان قرار داده می شوند. طراحی شده اند تا مانع از حرکت دندان ها به سمت پشت جایگاه اصلی شان شوند. با ایجاد تغییراتی در آن ها می توانند برای جلوگیری از مکیدن انگشت توسط کودک به کار روند.

گیره های متحرک برای از بین بردن فواصل بین دندان ها - این گیره ها هم به جای گیره های ثابت به کار می روند.

اسپلینت ها ( دستگاه های اصلاح فک ) - این دستگاه ها در فک بالا یا پایین قرار می گیرند و به بسته شدن فک کمک می کنند. این دستگاه ها یا اسپلینت ها برای درمان سندرم اختلال مفصل گیجگاهی - فکی مورد استفاده قرار می گیرند.
 

ادامه این موضوع

آیا ایمپلنت های دندانی برای من مناسب است؟

در طول مشاوره ایمپلنت، دکتر دهان فرد را ارزیابی و بهترین روش ایمپلنت برای تامین نیاز فرد را مشخص می کن . ایمپلنت یک گزینه مناسب برای بسیاری از بیماران است و حتی بر روی بیماران مبتلا به دیابت ، سرطان و بیماری های قلبی نیزانجام شده است.

انواع دندان مصنوعی

دندان مصنوعی کامل می تواند به صورت " معمولی " یا " فوری " باشد. یک پروتز معمولی حدود هشت تا 12 هفته پس از کشیدن دندان و اینکه بافت لثه ترمیم خود را شروع کرده باشد، آماده جایگذاری در دهان می باشد بر خلاف پروتز معمولی، دندان مصنوعی فوری از قبل ساخته می شوند و می توانند به محض آن که دندان ها کشیده شدند سر جایشان قرار بگیرند.

ایمپلنت دندان چیست؟

ایمپلنت دندان می تواند جایگزین یک دندان یا چند دندان باشد. هدف از قرار دادن ایمپلنت به جای دندان طبیعی حفظ عملکرد دندان یا زیبایی آن است. جراحی ایمپلنت دندان تحت بیحسی موضعی انجام می شود و بنابراین در حین عمل دردی احساس نمی شود.

بررسی اجمالی بریج دندانی به جای دندان از دست رفته

بریج از دو تاج برای دندان های واقع در دو سوی دندان از دست رفته تشکیل شده است. دو دندان کناری که بعنوان لنگر محسوب می شوند و دندان مصنوعی بین آنها قرار می گیرد، دندان پایه نامیده می شوند.

پُر کردن دندان

پُر کردن دندان راهی است برای نگهداشتن آن پس از پوسیده شدن تا بتواند شکل و عملکرد خود را همچنان حفظ کند. وقتی که دندانپزشک دندان شما را پُر می کند ابتدا پوسیدگی ها را تراشیده، سپس نواحی آسیب دیده را پاک کرده وسرانجام حفره ی ایجاد شده را با مواد مخصوص، پُر می کند.

سفید کردن دندان

لبخند شما، ناخودآگاه، تاثیری بصری و فوری را در ملاقات با دیگران ایجاد می کند. یک لبخند درخشانتر تصویری از جوانی، نشاط، سلامت، شادی و گرما ارائه می دهد. یک لبخند درخشان به عنوان یک لبخند سالم محسوب می شود.

ایمپلنت های دندانی

ایمپلنت های دندانی برای جایگزینی دندان های از دست رفته به کار می روند. نوع آن ها بر اساس مشکل بیمار متفاوت می باشد. پس از انجام ایمپلنت بیمار توسط متخصص باید به طور منظم ویزیت شود.

متخصص ارتودنسی و دستگاه های متحرک و پلاک ها

متخصص ارتودنسی برای جبران فشردگی دندان ها از بریس و یا دستگاه های شفاف متحرک استفاده می کند که مورد دوم جدیدتر است و هزینه ی بیشتری هم دارد.

Top