افزایش و یا عدم کفایت فلوراید

به عنوان یک مشکل بهداشتی مهم کلی:

مصرف فلوراید هر دو نوع اثرات مفید را دارد – هم از نظر کاهش بروز پوسیدگی دندانی – و اثرات منفی – که باعث ایجاد فلئوروزیس در اسکلت و مینای دندان ها می شود، علت آن هم مواجهه طولانی مدت با غلظت های بالای فلوراید است. میزان این اثرات حاصله دور از ذهن نمی باشد. فعالیت های کلی بهداشتی، برای دریافت میزان کافی فلوراید در مناطقی که این ماده کم است لازم است، در نتیجه آن، میزان پوسیدگی دندانی کاهش می یابد. این کار را می توان از راه آب آشامیدنی حاوی فلوراید انجام داد و وقتی که این کار میسر نشود، از نمک ها و یا شیر های فلوراید دار استفاده می شود. افزایش دریافت فلوراید معمولا از راه مصرف آب های زیر زمینی طبیعی که غنی از فلوراید هستند میسر می شود، که در این ها فلوراید از آبیاری های با فلوراید بالا بدست می آید. در این نواحی، وسیله ای باید باشد که میزان دریافت سطح فلوراید آب آشامیدنی را در حد متوسط اداره کند و یا از منابع جایگزین آب برای آبیاری استفاده کند. اگرچه برداشت مقادیر زیاد فلوراید از آب آَشامیدنی ممکن است دشوار و پر هزینه باشد، ولی محلول های با هزینه ی کم که در سطح محدودی به کار می روند هم وجود دارد.

منابع مواجهه با فلوراید

فلوراید می تواند از راه های متفاوتی وارد طبیعت شود:
  • فعالیت های طبیعی از جمله، انتشار آتشفشانی، فرسایش در اثر هوا بر روی مواد معدنی و انحلال بویژه در آب های زیر زمینی و و ذرات معلق در هوای اطراف دریا
  • فعالیت های انسانی، از جمله تولید کودهای شیمیایی فسفاته، ساخت و استفاده از اسید هیدروفلوریم، تولید آلومینیوم، فلزات و روغن ها و سوختن زغال سنگ غنی از فلوراید به ویژه در محیط خانه
  • انتقال مجدد از منابع قدیمی از جمله جریان آب و حرکات رسوبی از گیاهانی که آلومینیوم می سازند.

منابع طبیعی


عنصر فلئور تقریبا هرگز در طبیعت ایجاد نمی شود ولی فلوراید در پوسته ی زمین به طور وسیعی توزیع شده است، اساسا به عنوان مواد معدنی، فلورسپار، فلوراپاتیت و کریولیت. برخی نواحی غلظت های بالایی از فلوراید را دارند. فلوراید می تواند در اتمسفر هم به صورت گاز وجود داشته باشد، و به ذرات بچسبد و یا در ذرات معلق در هوا وجود داشته باشد که می تواند توسط باد در فواصل دوری قبل از آن که متراکم شوند، پخش شود. همچنین فلوراید می تواند توسط آب هم منتقل شود، معمولا در این حالت با آلومینیوم ترکیب شده است، ولی در خاک بی حرکت است.

فرآیند های صنعتی

بیشترین فلوراید موجود در هوا در مناطق شهری از منابع صنعتی ایجاد می شود. از این بین، 10 درصد موارد در صنایع آلومینیومی ایجاد می شود و غلظت های بالای آن در کارخانه های ذوب آلومینیوم ایجاد می شود. منبع دیگر مهم و اصلی برای فلورایدی که در محیط و طبیعت وجود دارد، محصولات کودهای شیمیایی فسفاته است، که بیشتر فلوراید همراه آن ها وارد اتمسفر می شود. استفاده از کودهای شیمیایی فسفاته خاک را با فلوراید آلوده می کند، همانند استفاده از آفت کش های حاوی فلوراید. سایر منابع شامل شیشه، دود اگزوز و محصولات فلزی ( مثل آهن، مس و نیکل)، آجر و سرامیک و چسب می باشد. فلوراید هیدروژنه در صنایع نیمه هادی و خشکشویی های تجاری به کار می رود. این ماده حلالیت بالایی در آب دارد و اسید هیدروفلوریک می سازد که بسیار خورنده و آسیب رساننده است. فلوراید سولفوریل به عنوان ماده ی ضدعفونی کننده ی تدخینی بکار می رود، برای مثال در کارخانه های تولید آرد.

آب آشامیدنی

در مناطق خاصی از جهان که آب های زیر زمینی به طور طبیعی سطوح بالایی از فلوراید دارد، مصرف فلوراید از راه آب آشامیدنی و غذا زیاد است. این مقدار دریافت فلوراید، توسط میزان سطح فلوراید در آب و مصرف روزانه ی آب تعیین می شود.

فلوراید آب در بسیاری از کشورها به عنوان معیار با هزینه ی مناسب سلامتی عمومی برای پیشگیری از پوسیدگی های دندانی به تصویب رسیده است. در این راستا فوایدی که این کار از نظر بهداشت دهان و دندان دارد، زمانی حاصل می شود که غلظت فلوراید در آب آشامیدنی 0.8 تا 1 میلی گرم در لیتر باشد.

غذا

در بیشتر نواحی جهان، غذا منبع اولیه ای برای دریافت فلوراید است. در حالی که تقریبا تمام مواد غذایی مشخص، مقادیر کمی فلوراید دارند، این سطوح فلوراید غذایی در استخوان های ماهی کنسروی از جمله سالامون و ساردین بالا است. سطوح فلوراید در گوشت، میوه و سبزیجات معمولا کم است. در حالی که، برگچه های چای ممکن است شامل سطوح بالای فلوراید باشند و مصرف چای ( که معمولا در بخش هایی از آسیا می باشد. ) می تواند باعث افزایش میزان دریافت فلوراید شود.

استفاده از سوخت های غنی از فلوراید (برای مثال زغال سنگ) برای آشپزی و پخت و پز می تواند باعث افزایش دریافت فلوراید از غذاهای پخته شده شود و همینطور مواجهه با مواد استنشاقی هم همین نقش را دارد.

گاهی اوقات فلوراید به غذا و یا نمک اضافه می شود تا از پوسیدگی دندان ها در کشور ها و یا نواحی که آب آشامیدنی فلوراید دار در دسترس نیست، پیشگیری کند. غلظت بهینه برای فلوراید از 200 تا 250 میلی گرم در کیلوگرم نمک متغیر است. در برخی کشورها، فلوراید به شیر هم اضافه می شود تا از پوسیدگی دندانی پیشگیری شود.

موادی که از دندان مراقبت می کنند

در بسیاری از کشورها، محصولات بهداشتی و مراقبتی دهان و دندان از جمله مسواک، دهان شویه و شستشوی دهان از فلوراید تشکیل شده اند. سهم محصولات دندانی که شامل فلوراید هستند، در مقابل کل دریافت فلوراید محدود است و در حداقل میزان ممکن می باشد.

رهنمودهای مربوط به مقادیر فلوراید که توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) ارائه شده است، به شرح زیر است:

در آب آشامیدنی- 1.5 میلی گرم در لیتر ( سازمان بهداشت جهانی این مقدار را پیشنهاد کرده است، کشورهای عضو این میزان مصرف فلوراید را در آب آشامیدنی رعایت می کنند)

در هوا- 1 میکرو گرم در متر مکعب ( برای پیشگیری از اثر بر روی گیاهان و چهار پایان و همین طور برای حفظ سلامتی و بهداشت انسان ها)

اثراتی که بر سلامتی و بهداشت فرد دارد

مزایای وجود فلوراید کافی
  • فلوراید یک ریز مغذی است. دریافت کافی آن اثر مطلوبی بر روی بهداشت دهان در اطفال و بالغین دارد. فلوراید از چندین روش متفاوت بر روی پیشگیری از پوسیدگی دندان ها اثر دارد. وقتی که فلوراید در بزاق دهان به طور مداوم و در غلظت های کم وجود داشته باشد، معدنی شدن مجدد ضایعات مینای دندان را تسریع می کند. همچنین فلوراید با روند گلیکولیز هم تداخل دارد، روندی که در آن باکتری هایی که باعث پوسیدگی دندان می شوند، قند را به محصولات اسیدی متابولیزه می کنند. به علاوه، این ماده بر روی باکتری های عامل پوسیدگی دندان و سایر باکتری ها اثر کشندگی دارد. در نهایت، وقتی که فلوراید در طی دوره ی نمو دندانی بلع می شود، باعث می شود که مینای دندان به حملات اسیدی بعدی مقاوم تر باشد.

عوارض جانبی مصرف زیاد فلوراید
  • اثرات سمی مقادیر بالای فلوراید به این علت است که سمیت سلولی مستقیمی دارد و با کلسیم باند می شود و با فعالیت پروتئولیتیک و آنزیم ها گلیکولیتیک هم تداخل دارد.
  • مصرف فلوراید با اسید معده در تولید اسید هیدروفلوریک در معده واکنش می دهد. بنابر این، مواجهه ی حاد با غلظت های بالای فلوراید موجب عوارض فوری می شود، شامل درد شکمی، افزایش ترشح بزاق دهانی، تهوع و استفراغ. تشنج ها و اسپاسم های عضلانی هم ممکن است رخ دهد. در اثر فلج تنفسی که یک احتمال است هم ممکن است مرگ رخ دهد.
  • اثرات حاد استنشاق فلوراید هیدروژن، شامل تحریک شدید سیستم تنفسی است شامل سرفه، حالت خفگی و ادم ریوی. سوختگی شدید و یا نقائص بینایی طولانی مدت هم ممکن است در اثر تماس چشمی و یا پوستی ایجاد شود. استنشاق و یا مواجهه پوستی هم می تواند کشنده باشد.
  • مواجهه ی مجدد و یا طولانی از راه استنشاق فلوراید آلومینیوم، که به طور اولیه در مواجهه های شغلی رخ می دهد، هم ممکن است موجب ایجاد آسم شود.
  • اثر اصلی مصرف دراز مدت و یا استنشاق غلظت های بالای فوراید، فلوروزیس است:
- فلئوروزیس مینای دندان ( Enamel fluorosis ) می تواند تنها در اطفال ایجاد شود، که در اثر دریافت سطوح بالای فلوراید در طی دوره ی نمو دندانی رخ می دهد. این حالت با ظاهری از نواحی سفید در مینای دندانی مشخص می شود و در این فرم از فلئوروزیس مشکل زیبایی برای فرد وجود دارد. در فرم شدید تر آن، کاهش معدنی شدن مینای دندان می تواند موجب حفره دار شدن و لکه دار شدن دندان ها شود.
- فلئوروزیس اسکلتی: در این اختلال فلوراید در طی سال ها به طور پیشرونده ای در استخوان ها جمع می شود. علائم اولیه شامل سفتی و درد مفاصل است. فلوروزیس لنگش اسکلتی با استئواسکلروز، کلسیفیه شدن در تندون ها و لیگامان ها و بدشکلی های استخوانی همراه است. خطر افزایش یافته ای برای اثرات استخوانی در میزان دریافت فلوراید بالای 6 میلی گرم در روز وجود دارد. این سطوح دریافت در بسیاری از نواحی جهان رخ می دهد، به علت سطوح طبیعی بالای فلوراید در آب های زیر زمینی، به ویژه در دره ریفت شرق آفریقا و در چین.
- در حالی که شیوع کلی فلئوروزیس دندانی و اسکلتی کاملا مشخص نمی باشد، تخمین زده شده است که غلظت های بیش از حد فلئوراید در آب آشامیدنی باعث فلئوروزیس دندانی و اسکلتی در 10 ها میلیون نفر در کل جهان در طی سال ها می شود.

توصیه های مربوط به کاهش خطرات فلوراید

دو مشکل بهداشتی عمومی در کل جهان می بایست مشخص شود: لزوم کاهش پوسیدگی های دندانی و نیاز به کاهش اثرات دریافت بالای فلوراید. بنابراین، فعالیت های عمومی بهداشتی برای ایجاد میزان دریافت مناسب فلوراید که دچار فقدان شده است لازم است، پس با این روش پوسیدگی دندانی به حداقل می رسد و آب آشامیدنی با سطح فلوراید متوسط (در حد بی خطر) در نواحی که آب های زیر زمینی شامل سطوح بالای فلوراید است، می بایست فراهم شود.
اقدامات زیر لازم است:

فلوراید کافی
  • کاهش بروز پوسیدگی های دندانی با استفاده از موارد زیر:
  1. فلوردار کردن اندک آب های آشامیدنی وقتی که ممکن باشد و نیز استفاده از موارد جایگزین همانند شیر و یا نمک های فلور دار.
  2. مصرف خمیر دندان های موثر فلور دار و خمیر دندان هایی که مقرون به صرفه هم باشند، برای استفاده در کشور های در حال توسعه.
  3. ترویج بهداشت مطلوب دهانی بر اساس استفاده از خمیر دندان های فلور دار موثر.
  4. استفاده از رژیم با کربوهیدرات کم که با توصیه های مربوط به سازمان بهداشت جهانی و سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (FAO) تطابق داشته باشد، به این صورت که قند های اضافی نمی بایست بیش از 10 درصد میزان انرژی دریافتی باشند و این نوشیدنی ها و غذاها که بدون قند هستند، نمی بایست بیش از 4 بار در روز مصرف شوند.

اضافی فلوراید
  • به دقت علل فلئوروزیس را در نظر بگیرید، تا بهترین و مناسب ترین وسیله را برای مواجهه با این اضافه بار فلئوراید انتخاب کنید.
  • استفاده از آب های آشامیدنی با سطوح فلورایدی که عوارض جانبی خطرناکی نمی دهند، توسط:
- استفاده از منابع دیگر آب در نواحی که آب های زیر زمینی غنی از فلوراید وجود دارد، بویژه در جاهایی که مصرف آب به علت دمای بالا بیشتر می باشد.
- آب های بدون فلوراید برای آشامیدن و پخت وپز، استفاده از روش هایی از جمله:
جذب زغال چوب، بارش تماسی، انعقاد و لخته سازی، رسوب آن با استفاده از آلومینیوم سولفات ( روند Nalgonda ) و جذب آلومینیوم فعال
  • در مورد تناسب طرح های مختلفی که برای فلور دار کردن در جامعه وجود دارد، در مورد سطوح طبیعی فلوراید در آب تحقیق کنید.
  • سطوح فلوراید را در طبیعت کنترل کنید، بویژه در نواحی که احتمال مواجهه با سطوح بالای فلوراید به علت فعالیت های بشری وجود دارد و تعیین مواجهه کلی فلوراید.
  • مادران را به شیر دادن تشویق کنید، حتی در نواحی که دریافت بالای فلوراید وجود دارد، به این علت که شیر مادر برای سلامت شیرخواران مطلوب و مناسب است و معمولا فلوراید کمی هم دارد.
  • منصرف کردن افراد از استفاده از زغال سنگ های مملو از فلوراید برای پخت و پز.
 

ادامه این موضوع

آیا خود درمانی در مورد دندان درد صحیح است؟

وجودیکه درد یک علامت به فرد برای آگاه کردن وی از مشکل دندان محسوب می شود، فرد می تواند قبل از مراجعه یه پزشک خود برای کاهش درد دندان انجام دهد چند کار انجام دهد و برخلاف سایر درمان های خانگی قدیمی که اغلب مشکل را بیشتر می کنند.

انتخاب مناسب ترین نوع مسواک

اندازه، انواع مختلفی از مسواک ها با شکل سر مختلف وجود دارند که دسترسی به تمام نقاط دهان را طی فرایند مسواک زدن فراهم می کنند. برای اغلب بزرگسالان، کار با مسواکی با اندازه سر نیم اینچ عرض و یک اینچ طول موثر و راحت هستند.

بهداشت دهان و دندان

بهداشت دهان و دندان به معنای جلوگیری از تشکیل پلاک و جرم روی دندان،جلوگیری از کرم خوردگی و بوی بد دهان می باشد. مواردی که فرد باید در خانه در این راستا انجام دهد، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن بطور منظم می باشد.

سایر روشهای تمیز کردن فضای بین دندان ها

برای تمیز کردن فضای بین دندان ها روشهای زیادی وجود دارک که برخی از آنها اشاره می شود. از آن جمله پاک کننده های بین دندانی، سوزن بین دندانی و غیره می باشد.

مسواک زدن

راه های مختلفی برای مسواک زدن صحیح وجود دارد. دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان می تواند بهترین روش را به شما نشان دهد.

نحوه مسواک زدن

اغلب متخصصین در این نکته توافق دارند که مسواک نرم برای رفع پلاک دندان بهتر است. مسواک های دارای سر کوچک نیز بهترند چون بصورت بهتری به تمام نقاط دهان مثل پشت دندان ها دسترسی دارند.

نخ دندان کشیدن

اغلب افراد در کودکی نحوه استفاده از نخ دندان را آموزش نمی بینند. نخ دندان کشیدن برای سلامت لثه بسیار مهم بوده و هیچ وقت برای شروع آن دیر نیست. طبق یک قاعده، عادت جدید بعد از سه هفته تبدیل به ذات انسان می شود.

Top