چرخ سلامت معرف تمام جنبه های سلامت به شکل یک گردونه است. سلامت فرد در مرکز و هر یک از جنبه های سلامت یک قاچ از این چرخ را تشکیل می دهند. لذا می توان گفت که این چرخ نموداری از سلامت عام می باشد. همچنانکه اگر بخشی از یک چرخ حذف شود یا خراب باشد چرخ معیوب شده و نمی تواند حرکت کند سلامت نیز چنین است و اگر جنبه ای از آن معیوب باشد کل سلامت فرد دچار نقصان می شود.

بعبارت دیگر سلامت یک مجموعه و متشکل از ده نوع مختلف است. چرخ سلامتی که در ابتدا توسط دکتر بیل مطرح شد یک شش ضلعی بود و به معرفی جنبه های جدید در موضوع سلامت کم کم تبدیل به یک دایره گردید.

معمولا از میان جنبه های مختلف بیشتر به سلامت احساس، بدن و سلامت شغلی اهمیت داده می شود. این امر باعث عدم تعادل در سلامت می گردد. کمبود سلامت روحی و اجتماعی بر سلامت کلی جامعه موثر است و این موضوع به نوبه خود و در دراز مدت باعث صدمه به سلامت احساس و ذهن تک تک افراد جامعه می شود. پول برای کسب شان و موقعیت اجتماعی و این موارد برای سلامت  ضروری هستند لذا مفاهیمی همچون سلامت روح، اجتماع، ذهن و سلامت مالی بصورت پیوسته مطرح می شوند.

سلامت معنوی ضروریست تا فرد بتواند یکپارچگی بدن، ذهن و روح را تجربه کند. این موضوع خود آگاهی و سرعت و بهبود تصمیم گیری را در پی دارد. سلامت معنوی به بهبود بیماریهای بدنی و نیز احساسی کمک می کند. بنابر این مفهوم سلامت معنوی نیز اهمیت پیدا می کند.
یک ذهن آشفته می تواند عدم تعادل در زندگی را باعث شود. لذا در چارچوب سلامت عام به سلامت ذهن اهمیتی برابر با دیگر جنبه ها داده می شود. سلامت بدن در گذشته بصورت مجموع سلامت پزشکی و بدن تعریف می شد اما اکنون این مفاهیم جدا شده اند.

توجه بیش از حد به یک جنبه خاص مثلا سلامت معنوی می تواند باعث عدم تعادل در چرخ مزبور گردد. فعالیت هایی مثل مطالعه، مشغول شدن به یک سرگرمی و یادگیری هنری جدید و تفکر باعث دید بازتر و شناخت محیط اطراف به شکل بهتر شود اما ممکن است مشغول شدن بیش از حد به این موارد باعث انزوای فرد نیز بشود لذا فرد باید سلامت معنوی را با تعادل احساس و مهارتهای اجتماعی در هم بیامیزد.

آزمونهای خود سنجی متعددی برای ارزیابی سطح سلامت در دسترس هستند. در این آزمونهایی پرسشنامه هایی طراحی شده که جنبه های مختلف سلامت فرد را مورد پرسش قرار می دهند. در ادامه هر قاچ از چرخ سلامت با توجه به پاسخ های فرد به جنبه مربوطه سایه می خورد. یعنی امتیازات فردی در هر قاچ به تصویر کشیده می شود. بدین ترتیب یک شکل چند پر بدست می آید. میزان گردی و هم بعد بودن این پرها سطح سلامت عام فرد و تعادل سلامت را مشخص می کند.

با مطالعه نتایج آزمونها و چرخ سلامت می توان بر جنبه ای تمرکز کرد که از تعادل خارج بوده و نیازمند بهبود بیشتر است. باید توجه داشت که یک فرد نمی تواند در تمام جنبه ها 100% سالم باشد. عملا وقتی میزان سلامت در تمام جنبه ها متعادل و نزدیک به هم باشد فرد دارای سلامت عام منظور می شود.
 

ادامه این موضوع

انواع سلامت

بهداشت روان مقوله ایست مشتمل بر ده نوع سلامت، که تاکیدی بر چند جانبه بودن سلامت است. دستیابی به نوعی از سلامت باعث می شود که فرد به کسب دیگر انواع از سلامت ترغیب شود تا و سلامت عام به صورت مرحله ای بدست بیاید.

بهداشت روان

بهداشت روان به ترکیبی از تندرستی روانی، فیزیکی و احساسی اتلاق می گردد. بهداشت روان به معنی توانایی برقراری تعادل در زندگی و تمرکز بر امور یدی و همچنین برقراری ارتباط سالم با اطرافیان و تعادل درونی می شود. استرس اختلالات هیجانی، بیماری های فیزیکی و بسیاری از عوامل دیگر نیز می تواند باعث از دست رفتن بهداشت روانی شود

بهداشت روان و زنان

سلامتی زنان به اندازه ی سلامتی مردان اهمیت دارد. در کل ورزش کافی، معاینه ی پزشکی منظم، سلامت جسمانی و هیجانی برای سلامتی زن و خانواده او اهمیت دارند. در حالی که ورزش سلامتی جسمانی را تقویت می کند یوگا و دارو به تقویت ذهن پرداخته و او را تندرست نگاه می دارد.

خواب کامل

خواب کامل به حالت خوبی از تندرستی اطلاق می گردد که شخص می تواند بدون هیچ گونه اختلالی در طول شب ها بخوابد و از نظر وضعیت جسمانی و ذهنی در شرایط راحت و خوبی قرار گیرد. خرناس در خواب، ایجاد سرو صدا در خواب، شرایط بالینی، اضطراب در خواب می تواند باعث ایجاد الگوهای خواب نامناسب و از این رو اختلال در خواب کامل می گردد. انجام تمارین ریلکسیشن و داشتن کشش و راحت در طول خواب و دور کردن ذهن از نگرانی ها و تشویش های ذهنی می تواند موجب خواب کامل گردد.

سلامت اجتماعي

سلامت اجتماعي، توانايي فرد در ارتباط بر قرار کردن با ديگر افراد پيرامون خود است. یعنی بنا کردن روابطي سالم با افراد ديگر. نشان دادن عشق، علاقه و همدلي به ديگران، کمک به ديگران در زمان نياز، مواردي هستند که سلامت اجتماعي را بهبود مي‌بخشند.

سلامت احساسي

سلامت احساسي مبناي سلامت ذهني است. زماني که فرد بطور خود آگاه احساسات مثبت را تجربه و حفظ نمايد مي‌تواند چنين سلامتي را تجربه کند. افرادي که تلاشي مستمر براي بهبود زندگي خود، انگيزش يا تصورات مثبت از خويشتن داشته باشند نيز سلامت احساسي را تجربه مي‌کنند. احساسات و واکنش‌هاي منفي باعث استرس شده و تعادل احساسي را از بين مي‌برد.

سلامت بدني

سلامت بدني در گرو مراقبت فرد از بدن و ذهن خود است. تمرينات ورزشي منظم، تغذيه مناسب، عادات مخرب و تعادل احساسي عواملي هستند که سلامت بدني را کنترل مي‌کنند. همة انواع سلامت از سلامت بدني ناشي مي‌شوند.

سلامت جسمانی

سلامت جسمانی کلا حول موضوع دوری از بیماری و قرار داشتن در شرایط جسمانی مناسب می چرخد. سبک زندگی و تمرینات بدنی در این ارتباط اهمیت بالایی دارند. سلامت روان و احساس نیز با سلامت جسمانی مرتبط هستند.

سلامت درون

سلامت درون عبارتست از ارزیابی شخص از میزان رضایتمندی از زندگی خود. تمول، بهداشت، فراست، شان اجتماعی، سلامت بدن، ذهن و احساس نمی توانند در انزوا سلامت درون را باعث شوند. دستیابی به ادراکی از سلامت در تمام جنبه های زندگی باعث می شود که فرد سلامت درون را تجربه کند.

سلامت ذهن

سلامت ذهن با افزایش مهارت های ذهنی ارتباط دارد. فردی که ذهنش را با انتخاب موضوعات سخت و تحریک ذهنی تمرین دهد سلامت ذهن را تجربه خواهد کرد. سلامت ذهن چارچوبی مثبت برای تفکر ایجاد کرده و به تطابق فرد با شرایط کمک می کند.

سلامت شغلی و کاری

سلامت شغلی به حفظ تعادل محیط کار و بهبود مهارتها براساس نیازهای روزافزون بازار کار مربوط می شود. این موضوع به اعتماد به نفس در زمینه کار، سلامت شغلی و حفظ فرد در عرصه رقابت شغلی می انجامد.

سلامت مالی فردی

سلامت مالی فردی به سلامت شغلی بستگی دارد. سرمایه گذاری صحیح و دقیق، برنامه‌ریزی موثر و نظارت جامع بر سرمایه جنبه های اصلی سلامت مالی را شکل می دهند. سلامت مالی فردی تماما حول شناخت سرمایه و نحوه گردش آن می چرخد.

سلامت محيطي

سلامت محيطي، سلامتي است که از طبيعت سرچشمه مي‌گيرد و به درون زندگي انسان جاري مي‌شود. سلامت محيط، حول موضوع ارتباط مستمر با طبيعت و احترام به طبيعت مي‌چرخد. اين نوع سلامت در وهلة اول با حفظ و نگهداري محيط پيراموني بلافصل انسان مثل پاکيزگي محيط خانه شروع شده و به موضوعات گسترده‌تري مثل انجام وظايف بعنوان يک انسان نسبت به طبيعت و جهان هستي منتهي مي‌شود.

سلامت معنوی

سلامت معنوی حاصل یکپارچگی ارزش ها، افکار و اعمال فرد می باشد. این موضوع هدفی شخصی بوده و می تواند جدا از دستیابی به سایر جنبه های سلامت بطور مستقل حاصل گردد. هرچند به نظر می رسد دیگر انواع سلامتی در پی سلامت معنوی حاصل می گردد.

مردان و بهداشت روان

موضوع سلامت مردان شامل مباحث سلامت روانی، فیزیکی، احساسی، مالی و دیگر انواع سلامت می گردد. مردان باید در صورت مشاهده علایم غیر معمول با هشیاری و با کمک پزشک به مراقبت از سلامت روانی، فیزیکی و احساسی خود بپردازند. علاوه بر این باید سرکوب نکردن احساسات و شرکت در فعالیت های اجتماعی برای تامین نیازهای روحی و احساسی را بیاموزند.

ورزش و سلامت

سلامت و تمرينات بدني ارتباط دروني يا يکديگر دارند. تمرينات هوازي مثل دويدن، پياده‌روي، دوچرخه‌سواري و کوهپيمايي به بدن کمک مي‌کنند تا در شرايط مناسب باقی بماند. تمريناتي که حرکت و فعاليت عضلاني و انعطاف را بهبود مي‌بخشند مثل چي، يوگا، وزنه‌برداري و رقص نيز براي سلامت بدني ضروري‌اند.

Top